خبرگزاري فارس: عبدالحسين روحالاميني از دانشجويان پيرو خط امام(ره) كه در تسخير لانه جاسوسي آمريكا حضور داشت، ميگويد كه گروههايي مانند نهضت آزادي و يا حتي منتظري بعدها گفتند تسخير لانه جاسوسي اشكال داشت و نبايد ميشد در حالي كه همه مردم و امام خميني(ره) و انقلابيون از آن دفاع ميكردند.

به گزارش خبرنگار سياسي خبرگزاري فارس، 13 آبان 1358 يكي از عظيمترين و كمنظيرترين وقايع بعد از انقلاب اسلامي ايران است و در عظمت آن همان بس كه بنيانگذار كبير انقلاب اسلامي، حضرت امام خميني(ره) به آن لقب انقلاب دوم دادند. اما پس از گذشت 29 سال از اين واقعه، همچنان ناگفتههايي در اين خصوص وجود دارد، لذا به سراغ عبدالحسين روحالاميني كه از دانشجويان فعال در تسخير لانه جاسوسي بود، رفتيم تا سوالات خود را با وي مطرح كنيم.
روحالاميني در آن دوران دانشجوي رشته داروسازي دانشگاه تهران و نماينده دانشجويان اين دانشكده در جريان تسخير لانه بود. وي هم اكنون عضو هيئت علمي دانشكده داروسازي دانشگاه تهران و مشاور علمي و فناوري وزير بهداشت است و پيش از اين نيز چند سالي رئيس انستيتو پاستور ايران بوده است.
مشروح مصاحبه خبرنگار سياسي خبرگزاري فارس با عبدالحسين روحالاميني را در ذيل ميخوانيد:
آقاي دكتر! به عنوان سؤال اول، بفرماييد كه چه انگيزه و شرايط داخلي و خارجي موجب شد تا دانشجويان مسلمان پيرو خط امام (ره) در 13 ابان 58 در يك اقدام متهورانه، لانه جاسوسي آمريكا را تسخير كنند؟!
- روحالاميني: بعد از پيروزي انقلاب اسلامي، آمريكا و وابستگان داخلي آن اميدوار بودند كه همانند نهضتهاي ديگر صد ساله اخير ايران مانند نهضت مشروطه، نهضت ملي شدن صنعت نفت و ... بعد از اينكه روحانيت به صحنه آمد، ملت جانفشاني كرد و نهضت به پيروزي نسبي رسيد، عدهاي ديگر ميآيند، كار را تحويل ميگيرند و دوباره اوضاع به منوال سابق بر ميگردد؛ يعني پيشبيني آمريكائيها اين بود كه روال دولت موقت موجب خواهد شد كه اوضاع به شرايط سابق برگردد و اين انقلاب نيز همانند نهضتهاي پيشين، پس از مدت كوتاهي شكست بخورد؛ بدين ترتيب تحركاتي براي خسته كردن نيروهاي انقلاب آغاز شد و از سوي ديگرحوادث كردستان، تركمن صحرا، خلق عرب، خلق بلوچ و ... و نيز فضاسازي در دانشگاهها و برخي اعتصابها در كارخانهها، اوضاع سياسي كشور را متشنج كرده بود.
تحركاتي در اطراف مرزهاي كشورمان نيز در حال صورت گرفتن بود. ميتوان گفت كه بسياري از اين مسائل به مواضع عملكرد دولت موقت بر ميگشت. عملكرد دولت موقت در كردستان مشكلات زيادي براي كشور ايجاد كرده بود. به بيان ديگر ميتوان گفت كه دولت موقت به رياست بازرگان انقلاب اسلامي را در 9 ماه اول با مشكلاتي مواجه كرده بود و از طرف ديگر شاهد يك وادادگي از سوي دولت موقت در مقابل توطئههاي آمريكاو پناه دادن اين كشور به شاه بوديم.
چهارم آبان ماه 58 راهپيمايي عظيم وحدت امت مسلمان ايران با امام خميني(ره) انجام شد و نشان داد كه فضاي كشور همراه با بنيانگذار كبير انقلاب اسلامي است. در همين ايام، حضرت امام خميني(ره) در بيانات خويش به شدت به قراردادهاي استعماري ايران با آمريكا حمله كردند و انگشت اشاره خود را همچون هميشه به سمت آمريكا گرفتند و از جوانان استمداد طلبيدند.
اما با وجود اين، مهندس بازرگان نخستوزير دولت موقت و ابراهيم يزدي وزير خارجه اين دولت در سفري به الجزيره با برژينسكي مشاور امنيت ملي كارتر رئيس جمهور وقت آمريكا ديدار كرده و قراردادهاي بين دو كشور را تمديد كردند. اين در حالي بود كه ملت ايران به دليل اعطاي پناهندگي به شاه از سوي آمريكا به شدت از دست اين كشور خشمگين بودند.
لذا در اين شرايط دانشجويان احساس كردند كه بايد براي دفاع از انقلاب و كيان نظام اسلامي حركت جدي انجام دهند و بدين ترتيب بود كه تصميم به تسخير لانه جاسوسي آمريكا در ايران گرفته شد.
* فارس: در مورد چگونگي شكلگيري اين اقدام و نحوه تسخير لانه جاسوسي آمريكا توضيح ميدهيد؟
- روحالاميني: بعد از پيروزي انقلاب اسلامي، دانشجويان مسلمان دانشگاههاي كشور كارهاي تشكيلاتي خود را آغاز كرده بودند و اتحاديه انجمنهاي اسلامي دانشجويان سراسر كشور يعني همان دفتر تحكيم وحدت شكل گرفت.
اعضاي انجمنهاي اسلامي دانشجويان دانشگاهها با يكديگر هماهنگيهاي خوبي داشتند و در اين ميان دانشجويان عضو انجمن اسلامي دانشجويان دانشگاههاي تهران، اميركبير و شهيد بهشتي (ملي سابق) و صنعتي شريف ارتباط عميقتر و گستردهتري داشتند و در آن دوران در ساختماني واقع در ميدان انقلاب كه در حال حاضر متعلق به جهاد سازندگي است، جلساتي تشكيل ميدادند و با شكلگيري دفتر تحكيم وحدت اين ارتباط بيشتر شد.
در اين جلسات و جلسات مشابه دانشجويي كه در تهران و كشور برگزار ميشد، يكي از دغدغههاي كه مطرح ميشد، عملكرد دولت موقت و اعطاي پناهندگي از سوي آمريكا به شاه خائن بود.
در جلسات مذكور پس از بحث پيرامون اين مسائل، در نهايت جرقه تسخير لانه جاسوسي آمريكا به عنوان كانون اصلي فتنه اين كشور در ايران زده شد؛ ناگفته نماند كه در عملكرد جنبش دانشجويي در سراسر دنيا، ورود به سفارت ديگر كشورها، مسبوق به سابقه بود. يعني دانشجويان براي آنكه فرياد اعتراض خود را به گوش جهانيان برسانند، به سفارت كشور مورد اعتراض تعرض ميكردند. هدف تسخير لانه جاسوسي آمريكا از سوي دانشجويان پيرو خط امام نيز همين بود. يعني دانشجويان ميخواستند با اين اقدام اعتراض خود نسبت به آمريكا را به گوش جهانيان برسانند و يك كار تبليغي صورت گيرد.
با توجه به شرايط ياد شده، حدود 400 نفر از دانشجويان كه اكثرا از دانشگاههاي تهران، شريف، شهيد بهشتي و اميركبير بودند در خيابان طالقاني با برنامهريزي آرام آرام به سمت سفارت آمريكا حركت كردند و در حالي كه تصاوير متحدالشكلي از حضرت امام بر سينه نصب كرده بودند، بعد از رسيدن به مقابل سفارت، شعارهايي را عليه آمريكا سر دادند. چند نفر از دانشجويان از ديوار سفارت بالا رفتند و يكي از دانشجويان دختر نيز از زير چادر خود يك انبر بزرگ درآورده و تحويل برادران دادند و زنجير مقابل سفارت توسط تعدادي از دانشجويان پسر پاره شد و پس از آن دانشجويان وارد سفارت شدند و در پي آن پس از چند ساعت سفارت تسخير و كاركنان آن تسليم شدند.
* فارس: شوراي اصلي تسخير لانه چه كساني بودند؟
- روحالاميني: از هر دانشگاهي در شوراي اصلي تسخير لانه يك يا دو نفر براي هماهنگي ميان دانشگاهها حضور داشت كه عبارت بودند از آقاي بيطرف از دانشگاه تهران، آقاي ميردامادي از دانشگاه اميركبير و آقاي اصغرزاده و سيفاللهي از دانشگاه شريف. من نيز همراه دانشجويان دانشكده داروسازي دانشگاه تهران بودم كه با آقاي بيطرف هماهنگيهاي لازم را انجام ميداديم.
* فارس: پيشبيني ميكرديد كه ممكن است 444 روز در سفارت بمانيد؟
- روحالاميني: خير! قرار بر اين بود كه دراين ماجرا بعد از يكي دو ساعت يا حداكثر يكي دو روز سفارت تحويل داده شود؛ حتي ما چند بسته خرما هم گرفته بوديم تا در اين مدت كوتاه استفاده كنيم، اما همراهي ملت و تأئيدي كه حضرت امام(ره) كردند و همچنين دامنه كار موجب شد كه اين حركت 444 روز طول بكشد و به يك حادثه فوقالعاده و جهاني تبديل شود. مردم هم به طور شبانه روز در اطراف لانه جاسوسي تظاهرات و از دانشجويان اعلام حمايت ميكردند.
* فارس: از داخل ايران فرد شاخص يا گروهي بودند كه با اين حركت دانشجويان مخالفت كنند؟
- روحالاميني: اگر آرشيو روزنامههاي آن زمان را مرور كنيد، ميبينيد كه حتي منافقين و چريكهاي فدايي كه بعدها عليه نظام دست به اسلحه بردند و حتي حزب كمونيستي «توده» نيز از اين اقدام دانشجويان حمايت كردند و تقصير را به گردن آمريكا ميانداختند و ميگفتند حركات آمريكا باعث شده كه اين اتفاق بيفتد. حتي گروههايي كه بعداً عليه نظام اسلحه كشيدند آن موقع تاسف ميخوردند كه چرا اين كار توسط آنها صورت نگرفته است.
صفحه آخر كيهان آن روز كه نه كيهان شريعتمداري و كيهان الان، بلكه كيهان بعد از ابراهيم يزدي بود، صفحه احزاب نام داشت. اگر مروري به آرشيو آن صفحه كنيم، ميبينيم كه حتي يك نفر هم با اين اقدامات مخالفت نكرده است، بلكه همه عليه آمريكا اطلاعيه داده و مصاحبهكردهاند.
اين فضاي عمومي كشور بود. يعني اينها مجبور بودند كه اگر هم در باطن با اين كار مخالف بودند، به خاطر حمايتهاي گسترده مردمي مخالفت خود را بيان نكنند.
البته گروههايي مانند نهضت آزادي و يا حتي آقاي منتظري بعدها گفتند اين كار اشكال داشت و نبايد ميشد، اما در آبان 58 در هيچ روزنامهاي كسي را پيدا نميكنيد كه عليه اين حركت مصاحبه كرده باشد. در حالي كه آن زمان مطبوعات مختلف ماركسيستي، تودهاي و نشريات منافقين و فدائيان خلق و .. هم منتشر ميشد؛ چون قبل از درگيريهاي مسلحانه سال 60 با نظام بود و هر كدام از اين گروهها تريبون خاص خود را داشتند.
* فارس: يعني به جز دولت موقت كسي با اين اقدام مخالفت نكرد؟!
- روحالاميني: اصلاً دولت موقت هم با اين اقدام مخالفت علني نكرد. حتي استعفاي دولت موقت نيز به اين بهانه بود كه اين دولت اقدام دانشجويان را دخالت در كار دولت مي دانست.
خود آقاي ابراهيم يزدي هم مصاحبههاي متعددي كرده و از اين اقدام دانشجويي حمايت كرده است. حالا اگر در آرشيو مطبوعات هم بگرديد آنهايي كه ارتباط داشتند با سفارت آمريكا، اينقدر فضا، فضاي پيوسته وهمبستهاي بود در حمايت از اين اقدام دانشجويان، كه حتي آنها نيز نتوانستند مخالفت علني داشته باشند.
* فارس: شما در يكي از مصاحبههايتان گفتهايد كه دولت موقت فكر نميكرد استعفايش پذيرفته شود.
- روحالاميني: بله! به نظر من دولت موقت بعدها از استعفايش پشيمان شد. چرا كه اين استعفا موجب شد از صحنه سياسي كشور كه در 9 ماه اول انقلاب نقش مؤثري داشتند و امام هم به آنها ميدان داده بود خودشان با دست خودشان خارج شدند و ديگر هم هيچگاه برنگشتند. يعني به نظر من يك تعارفي كردند و باورشان نميشد كه امام(ره) استعفا را بپذيرد.
* فارس: بعضاً اينگونه به نظر ميرسد كه برخي از دانشجويان تسخيركننده لانه جاسوسي آمريكا از اقدام خود پشيمان شدهاند و رويهاي ديگري اتخاذ كردهاند؛ شما اين موضوع را قبول داريد؟
- روحالاميني: ببينيد! در آبان 1358 هيچ كس نميگويد كه اين اقدام، كار اشتباهي بوده است. بعضي از افراد ممكن است بگويند كه در شرايط فعلي اين كار را نميكنيم، اما من تا الان نديدهام از افرادي كه لانه را تسخير كردند، كسي بگويد اگر به گذشته باز ميگشتم، اينكار را نميكرديم.
* فارس: ملاقات آقاي عبدي بايكي از گروگانها را چه طور ارزيابي ميكنيد؟
- روحالاميني: اين كه يك عده در شرايط فعلي وادادهاند، بحث ديگري است. وگرنه من مستقيما با كساني كه صحبت كردهام از قبيل مرحوم شهيد دادمان وزير راه سابق، آقاي بيطرف وزير نيروي سابق، آقاي اصغرزاده، آقاي ميردامادي و يا افراد فعال ديگر در اين ماجرا، هيچكدام از عملكرد خود پشيمان نيستند، بلكه از آن دفاع ميكنند.
البته در ايامي، برخي از اين افراد درباره تسخير لانه جاسوسي آمريكا مصاحبه نميكردند. من به بعضي از آنها اعتراض كردم كه چرا در اين باره مصاحبه نميكنيد؟ كه اينها ميگفتند ما دوست نداريم در اين شرايط مصاحبه كنيم تا يك عده از آنها سوءاستفاده كنند؛ اما از انجام آن حركت به هيچ وجه پشيمان نيستيم. يعني در واقع ممكن است الان برخي بگويند كه اين كار را در شرايطي فعلي انجام نميدهيم ولي به نظر ما اين حركت بهترين كار در آن ايام بود و قريب به اتفاق دانشجويان شركت كننده در آن حركت از اقدام خود دفاع ميكنند.
* فارس: يكي از نشريات سال گذشته اينگونه وانمود ميكرد كه آقاي احمدينژاد مخالف تسخير لانه جاسوسي آمريكا بوده است، در اين مورد نظري داريد؟
- روحالاميني: اين حرف كاملاً بيانصافي است. آقاي احمدينژاد دانشجوي دانشگاه علم و صنعت بود و دانشگاه علم و صنعت در هماهنگيهاي اين حركت فرصت حضور نداشتند. يعني چون اين حركت در مجموعه تشكيلات انجمن 4 دانشگاه تهران، شريف، اميركبير و شهيد بهشتي(ملي سابق) هماهنگ شده بود، احمدينژاد نيز مانند خيليهاي ديگر فرصت حضور نيافت. البته نه اينكه مخالف باشند بلكه در هماهنگيهاهي اوليه فقط 4 دانشگاه مذكور شركت داشتند. و البته آقاي احمدينژاد عضو شوراي مركزي و از بنيانگذاران دفتر تحكيم وحدت بودند.
* فارس: آقاي دكتر! قسمت مربوط به اسنادي كه از لانه به دست آمد، در اختيار چه كساني بود؟
- روحالاميني: بنا به تقسيم كاري كه صورت گرفته بود، تيمهاي مختلفي در قسمت اسناد بودند، اما عموماً از دانشجويان دانشگاه پليتكنيك بودند. بعضي از دوستان دانشگاه تهران هم بودند.
* فارس: اسناد خاصي از بنيصدر به دست آمد؟
- روحالاميني: من در قسمت اسناد نبودم. اما كار بازسازي اسناد به تدريج شروع شد و بازسازي آنها بعضاً پروسههاي طولاني مدتي طول ميكشيد. اسنادي در مورد بنيصدر و برخي ديگر به دست آمد و همچنين اسناد بسياري نيز به دست آمد كه نشان دهنده دخالتهاي آمريكائيها در كردستان، گنبد و سيستان و بلوچستان و ارتباط با عناصر ضد انقلاب و بسياري از وادادگان سياسي بود كه خوشبختانه اين مجموعه ارزشمند هم اكنون به صورت آنلاين قابل دسترسي براي پژوهشگران و نسل جوان مشتاق مطالعه و پيگير وقايع انقلاب ميباشد.
* فارس: شايع شده بود كه در انتخابات رياست جمهوري آن موقع، همه دانشجويان داخل لانه جاسوسي آمريكا به بنيصدر رأي دادند، به جز يك نفر.
- روحالاميني: يعني آن يك نفر من بودم؟! چون من يادم است كه خيلي از دانشجويان به بني صدر رأي ندادند و من جزو آنهايي بودم كه به بنيصدر راي ندادند و امثال من هم الحمدلله خيلي زياد بودند.
يكي از كانديداهاي بسيار مطرح آن موقع آقاي جلالالدين فارسي بود؛ اما بعدها كه او به دلايلي از صحنه كنار رفت، رقابت اصلي ميان آقاي حبيبي و بنيصدر بود. ما براي اينكه به بنيصدر رأي ندهيم به حبيبي راي داديم، چون كه شركت در انتخابات هم واجب بود. خيليها شايد آقاي حبيبي را در اين قواره نميديدند ولي به خاطر اينكه به بنيصدر راي ندهند، لاجرم به حبيبي رأي دادند و ما هم از آن جمله بوديم. خيلياز دانشجويان ديگري كه در لانه بودند هم به حبيبي راي دادند.
بنيصدر در بين عناصر انقلابي و چهرههاي حزبالهي كه آن موقع بنا به مصالحي و حفظ وحدت، شايد خيلي از مطالب را عريان بيان نميكردند، جايگاهي نداشت.
* فارس: عملكرد آمريكا در برابر اين حركت دانشجويان چطور بود؟
- روحالاميني: آمريكا خيلي راحت ميتوانست بعد از اينكه گروگانگيري انجام شد، شاه را به ايران تحويل دهد. چون اگر شاه را تحويل ميداد گروگانها هم آزاد ميشدند و ماجرا فيصله مييافت؛ اما امريكا به خاطر همان خوي استكبارياش، در مقابل اين حادثه نسبت به عملكرد قبلش يعني اعطاي پناهندگي به آمريكا، بدتر عمل كرد. يعني رابطه با ايران را يكسويه قطع و داراييهاي كشورمان را بلوكه كرد. يعني بين ملت يكپارچه ايران و شاه خائن، شاه خائن را انتخاب كرد و درسي را كه از انقلاب 57 نگرفته بود، در سال 58 و از انقلاب دوم هم نگرفت. در واقع اگر در يك ترازو شاه و وابستگان به نظام شاهنشاهي و جاسوسان را قرار دهيم و در كفه ديگر ارتباط با ملت ايرن را، آمريكا كفه اول را انتخاب كرد و بعد از آن نيز تحريم، كودتا، حمايت از صدام براي حمله به ايران، حمله به طبس و .. را براي براندازي نظام در دستور كار قرار داد كه هنوز هم كم و بيش به صورت نرمافزاري و سختافزاري همچنان ادامه دارد.
برخيها اشتباهي كه در تحليلهايشان دارند، اين است كه فكر ميكنند اين كار موجب شد رابطه ما با آمريكا قطع شود، در حالي كه اسناد لانه جاسوسي نشان داد كه آمريكائيها از روز اول پيروزي انقلاب اميد داشتند كه نظام جمهوري اسلامي سرنگون شود. يعني اگر لانه هم تسخير نميشد آمريكا به نقشهاش براي براندازي نظام ادامه ميداد، منتهي اين حركت شايد بهانهاي شد براي تشديد آن. اين تكرار مكرر اشتباهات آمريكا موجب شد اين فاصله ميان دو كشور همچنان ادامه داشته باشد. البته ما اين طرف نفع خودمان را برديم، يعني پايههاي استقلالمان محكمتر شده و با صلابت روي پاي خودمان ايستاديم و در راه استقلال سياسي و اقتصادي و فرهنگي و علمي گامهاي بلندي برداشتيم. از سوي ديگر آمريكا هم از ارتباط با يك ملت قدرتمند محروم شده و در واقع آمريكا بسيار بيشتر از ما ضرر كرده و ميكند.
* فارس: اين حركت دانشجويان، هزينههايي هم داشت؟
- روحالاميني: گرچه ما شايد هزينههايي هم بدين جهت داديم، اما چيزي كه به دست آورديم قيمت و گوهرش بسيار بالاتر است.
يكي از تأثيرگذارترين مقاطع انقلاب اسلامي همان حادثه 13 آبان 58 بود كه انقلاب را تثبيت كرد و موجب شد كه دست آمريكا براي دخالت مستقيم در ايران قطع شود.
همچنين جريان ليبراليسم كه در داخل كشورمان به آمريكا اميد بسته بودند، پس از اين اقدام انقلابي دانشجويان ازصحنه كشور كنار رفت و جريان ناب انقلاب با همه مشقت وگرفتاري هدايت انقلاب اسلامي را بر عهده بگيرد.
* فارس: در تسخير لانه جاسوسي افراد از طيفهاي مختلف فكري وجود داشتند كه با هم بر سر آن موضوع متفقالقول بودند، اما در حال حاضر اختلافات متعددي با يكديگر دارند. به نظر شما دليل آن چيست؟!
- روحالاميني: طبيعيت هر انقلابي اين است كه وقتي مدتي از وقوع انقلاب ميگذرد، ممكن است تفاوتهايي بروز كند و اختلاف سليقههاي بوجود بيايد ولي نكتهاي كه در آن موقع محور همبستگي شد، موضوع منافع ملي بود. يعني موضوع ضديت و مخالفت با رفتار استكباري و مداخله جويانه آمريكا با خواست مردم، خواست حضرت امام و منافع ملي كشورمان گره خورده بود با خواست رهبران انقلاب گره خورده بود. در حال حاضر نيز در بسياري از مسائل مربوط به منافع ملي از جمله موضوع هستهاي، همبستگي ملي را در كشور ميبينيد و هيچ نغمهاي مخالفي در كشور سر داده نميشود.
البته در شرايط فعلي تقسيمبنديها يك مقداري متفاوت شده است. شايد يك عده اعتقاداتشان در آن موقع عمق لازم رانداشت و طبعاً در مسير سالياني كه از انقلاب گذشته است، تغييراتي پيدا كردهاند.
* فارس: به عنوان سئوال آخر؛ آيا 13 آبان تكرار پذير است؟
- روحالاميني: به آن شكل ، بعيد است. به نظرم تكرار شكلي يك حادثه تاريخي كه زمان و مكان و شرايط خاص خودش را دارد، خيلي نميتواند مناسب باشد.
شايد در حال حاضر يك مصاحبه مطبوعاتي مؤثر در سطح جهاني يا تلاش در عرصه پيشرفت علمي-اقتصادي كشور و بر عهده گرفتن كارها در مسير تعالي و رشد نظام، ضربه بيشتري به آمريكا ميزند. يعني بايد ديد خواست آمريكا در شرايط فعلي چيست و خلاف آن را عمل كنيم. الان آمريكا پيشرفت و كمال و توسعه كشورمان و جايگاه جهاني درخور ملت ايران را نميخواهد و آن را عملاً نشان داده است؛ لذا اگر كسي در جهت تعالي و توسعه و پيشرفت كشورمان و تحقق گفتمان انقلاب اسلامي گام بردارد، اين همچنان يك "مرگ بر آمريكا " و مبارزه جدي با خوي استكباري آمريكا است.
گفتگو از: عبدالله عبداللهي
انتهاي پيام/

